दहा तोंडं. या दसऱ्याला सोडून द्याव्या अशा दहा आर्थिक सवयी.

दसरा म्हणजे श्रीरामाने रावणावर मिळवलेल्या विजयाचा दिवस, आणि नवरात्रीच्या नऊ रात्रींनंतर देवीच्या विजयाचा दिवस. महाराष्ट्रात हा सीमोल्लंघनाचा दिवस — गावाची वेस ओलांडून नव्या कामाला सुरुवात करण्याचा — आणि "सोनं घ्या, सोन्यासारखं राहा" म्हणत आपट्याची पानं वाटण्याचा दिवस.

नव्या सुरुवातीसाठी हा दिवस नेहमीच शुभ मानला जातो. म्हणून यंदा एक साधी कल्पना.

रावणाला दहा तोंडं होती. आपल्यापैकी बहुतेकांकडे या दहापैकी किमान एक आर्थिक सवय असते. दहाही एकदम बदलायची गरज नाही. तुमच्याशी सर्वात जास्त जुळणारी एक निवडा, आणि या दसऱ्याला ती सोडून द्या.

त्या दहा सवयी

१. आधी खर्च, उरलं तर बचत महिन्याच्या शेवटी बचत करायची ठरवली, तर बहुतेक वेळा काही उरतच नाही. पगाराच्या दिवशीच बचत आपोआप होईल अशी व्यवस्था करा, आणि उरलेले पैसे बिनधास्त खर्च करा.

२. आपत्कालीन निधी नाही नोकरी बदलली, हॉस्पिटलचं बिल आलं किंवा गाडी दुरुस्तीला गेली, तर गुंतवणूक मोडावी लागू नये किंवा क्रेडिट कार्ड वापरावं लागू नये. अनेक कुटुंबं तीन ते सहा महिन्यांचा खर्च सुरक्षित आणि लगेच काढता येईल अशा ठिकाणी ठेवतात.

३. "पुढच्या वर्षी सुरू करू" पुढचं वर्ष अनेकदा त्याच्याही पुढचं वर्ष होतं. उशिरा मोठी सुरुवात करण्यापेक्षा आज छोटी सुरुवात करणं जास्त महत्त्वाचं ठरतं. SIP दरमहा ₹500 पासूनही सुरू करता येते.

४. अपुरं जीवन विमा संरक्षण तुमच्या उत्पन्नावर कुटुंब अवलंबून असेल, तर तुमचं विमा संरक्षण खरंच पुरेसं आहे का हे तपासा — विशेषतः गृहकर्ज, नवीन बाळ किंवा पगारवाढीनंतर.

५. योजनेऐवजी टिप्स WhatsApp फॉरवर्ड, ऑफिसमधल्या गप्पा किंवा "हॉट" शेअर टिप्स म्हणजे आर्थिक नियोजन नव्हे. नियोजनाची सुरुवात तुमच्या ध्येयांपासून आणि कालावधीपासून होते; गुंतवणूक त्यानंतर ठरते.

६. गेल्या वर्षीच्या टॉप परफॉर्मरच्या मागे धावणं गेल्या वर्षी अव्वल असलेला फंड किंवा क्षेत्र पुढच्या वर्षीही अव्वल असेलच असं नाही. रँकिंगच्या मागे धावण्यापेक्षा तुमची ध्येयं आणि तुम्ही किती काळ गुंतवणूक टिकवू शकता यावर निवड करणं अधिक उपयोगी ठरतं.

७. नॉमिनीची माहिती कधीच अपडेट केलेली नाही बँक खाती, म्युच्युअल फंड, डिमॅट, EPF, विमा — प्रत्येक ठिकाणी नॉमिनी आहे का आणि माहिती अद्ययावत आहे का, हे तपासा. यासाठी एक संध्याकाळ पुरते, आणि कुटुंबाचा मोठा त्रास वाचतो.

८. प्रत्येक गोष्टीसाठी EMI फोन, सहल, गॅजेट्स — छोटे छोटे EMI एकत्र येऊन बचतीचा मोठा भाग खाऊन टाकतात. पुढचा EMI घेण्याआधी विचार करा: काही महिने थांबून पूर्ण पैसे देता येतील का?

९. विमा आणि गुंतवणूक यांची सरमिसळ "विमा अधिक परतावा" म्हणून विकल्या जाणाऱ्या पॉलिसींमध्ये अनेकदा संरक्षणही कमी असतं आणि परतावाही बेताचा. संरक्षण आणि गुंतवणूक हे दोन वेगळे निर्णय म्हणून पाहणं सहसा अधिक स्पष्ट ठरतं.

१०. फक्त मनात असलेली ध्येयं "मुलांचं शिक्षण", "मोठं घर", "लवकर निवृत्ती" — प्रत्येक ध्येय अंदाजे रक्कम आणि वर्षासह लिहून ठेवा. कागदावर असलेल्या ध्येयाचं नियोजन मनातल्या ध्येयापेक्षा खूप सोपं असतं.

या दसऱ्याला, फक्त एक निवडा

सीमोल्लंघन म्हणजे एक वेस ओलांडणं, दहा नव्हे. तुमच्या सर्वात जवळची सवय निवडा आणि याच आठवड्यात तिच्यावर एक छोटं पाऊल टाका: ऑटो-डेबिट सुरू करा, नॉमिनी अपडेट करा, किंवा तुमचं पहिलं ध्येय लिहून ठेवा.

आणि हीच गती धनत्रयोदशी आणि दिवाळीपर्यंत घेऊन जा.

तुमची ध्येयं आणि सध्याची गुंतवणूक एकदा कोणासोबत तरी पडताळून पाहायची असेल, तर WhatsApp वर बोला किंवा कॉल बुक करा.

शुभ विजयादशमी. सोनं घ्या, सोन्यासारखं राहा. — Tushar Paturde, CFP®, Meta Investment